Çocuğunuzun ders çalışmasını, her akşam "çalıştın mı?" diye sormak yerine haftada bir kez birlikte bakacağınız kısa ve açık bir düzenle takip edin. Ne kadar ve hangi konuya çalıştığını, ödevlerini ve deneme sonuçlarını görün; nasıl çalışacağını ise mümkün olduğunca ona bırakın.
Takip, kontrol etmekle aynı şey değil. Amaç çocuğunuzun neyi yapabildiğini ve nerede zorlandığını zamanında görmek. Bunu ona rağmen değil, onunla birlikte yaptığınızda konuşmalar da kolaylaşır.
Önce takibin ne için olduğunu birlikte konuşun
Çocuğunuza neden takip etmek istediğinizi açıkça söyleyin. "Sana güvenmiyorum" değil, "zorlandığın bir yer olursa erken görmek istiyorum" diye anlatın.
Sonra birlikte karar verin: Hangi bilgileri paylaşacak, ne zaman konuşacaksınız? Haftada bir gün ve kısa bir süre belirlemek, her akşam yapılan sorgudan daha iyi işler. Çocuğunuz da ne zaman soru geleceğini bilir.
Ortaokuldaki bir çocukla lisedeki bir gencin takibi aynı olmaz. Ortaokulda programı birlikte yazabilirsiniz. Lisede ve mezun yılında daha çok dinleyen taraf olun; programı o yazsın, siz yalnız nasıl gittiğini sorun.
Sınıfa göre takibiniz nasıl değişir?
Çocuğunuz büyüdükçe takibin şekli de değişmeli:
- 5–7. sınıf: Ödevlerin bitip bitmediğine birlikte bakın. Programı birlikte yazın, ilk haftalarda çalışmaya başlarken yanında olun.
- 8. sınıf (LGS): Okulda işlenen konuların haftasında tekrar edilip edilmediğini sorun. Deneme sonuçlarını birlikte okuyun, ama analizi ona bırakın.
- 9–11. sınıf: Okul notları ve ödevler ön planda. Haftalık konuşmada yalnız zorlandığı dersi sorun.
- 12. sınıf ve mezun: Programı kendisi yazar. Siz dinleyin, başvuru tarihleri gibi işleri takvimde birlikte tutun, gerektiğinde yalnız sorun.
Mezun yılında çocuğunuz evde daha çok zaman geçirir. Okula gitmediği için günün düzeni kolayca bozulabilir. Sabah kalkış ve akşam bitiş saatini birlikte belirlemek, ona ve evdeki herkese kolaylık sağlar.
Evde çalışmaya uygun bir yer
Takip yalnız sayılara bakmak değil. Çocuğunuzun çalışabileceği sessiz bir köşe, iyi bir ışık ve masada yalnız o günün kitapları olması çok şey değiştirir.
Telefonun çalışma sırasında nerede duracağını onunla birlikte kararlaştırın. Bir kural koyacaksanız aynı kuralı evdeki diğer kişilerin de çalışma saatlerinde gözetmesi işe yarar. Çalışma saatinde yüksek sesli televizyon ve sık sık odaya girmek, en iyi programı bile bozar.
Neye, ne sıklıkla bakacaksınız?
Her şeyi her gün izlemeniz gerekmiyor. Aşağıdaki tablo bir başlangıç:
| Ne | Nereden öğrenirsiniz | Ne sıklıkla |
|---|---|---|
| Çalışma süresi ve dersler | Çocuğunuzun tuttuğu kayıt | Haftada bir |
| Ödevler | Çocuğunuz ve öğretmeni | Haftada bir |
| Deneme sonuçları | Deneme sonrası sonuç belgesi ya da kayıt | Her denemeden sonra |
| Programın tutup tutmadığı | Haftalık konuşma | Haftada bir |
| Uyku ve yorgunluk | Gözleminiz | Her gün, soru sormadan |
Kayıt tutmak çocuğunuzun işi. Siz yalnız bakın. Kayıt boş görünüyorsa önce çalışmanın mı, kaydın mı eksik olduğunu sorun. Çocuğunuz çalışıp yazmayı unutmuş olabilir.
Haftada bir, 15 dakikalık konuşma
Pazar akşamı ya da size uyan bir gün, kısa bir konuşma yapın. Şu sorular yeterli:
- Bu hafta planladığın çalışmaların ne kadarını yapabildin?
- En çok hangi derste zorlandın?
- Programda değiştirmek istediğin bir şey var mı?
- Benim yardım edebileceğim bir şey var mı?
Cevapları düzeltmeye çalışmadan dinleyin. Çocuğunuz "matematik ağır geliyor" diyorsa hemen "daha çok çalış" demek yerine hangi konuda takıldığını sorun. Gerekirse öğretmeniyle konuşmayı birlikte planlayın.
Konuşmayı tek bir kararla bitirin. "Gelecek hafta salı akşamı matematiğe biraz daha zaman ayıralım" gibi küçük ve açık bir karar yeterli. Bir sonraki hafta ilk soru bu karar olsun: Salı günü nasıl geçti? Böylece konuşmalar birbirine bağlanır, her hafta aynı genel cümleleri tekrar etmezsiniz.
Haftanın iyi geçen yanını da söyleyin. Yalnız eksiklerin konuşulduğu bir sohbet, çocuğunuzun bir sonraki hafta masaya oturmasını zorlaştırır.
Deneme sonucunu nasıl konuşmalı?
Deneme sonucu geldiğinde ilk soru "Kaç net?" olmasın. "Nasıl geçti?" diye başlayın. Sonra sonuca birlikte bakın.
Netin nasıl hesaplandığını bilmek konuşmayı kolaylaştırır. LGS'de üç yanlış bir doğruyu, YKS'de dört yanlış bir doğruyu götürür. Denemelerin netini deneme net takibi sayfasına birlikte yazarsanız gidişatı tek bakışta görürsünüz.
Tek bir denemeye bakarak karar vermeyin. Denemelerin zorluğu birbirinden farklı olabilir. Birkaç denemenin aynı derste aynı yöne gittiğini görürseniz o zaman konuşun. Çocuğunuzu sınıf arkadaşlarıyla ya da kardeşiyle karşılaştırmayın; onun önceki sonuçlarıyla karşılaştırın.
Sınav takvimini de bilin. MEB'in açıkladığı takvime göre LGS 13 Haziran 2027'de, ÖSYM'nin takvimine göre YKS 19–20 Haziran 2027'de yapılacak. YKS başvuruları 4 Şubat ile 2 Mart 2027 arasında. Başvuru tarihini çocuğunuzla birlikte takvime yazın.
Bu takibi defterle de yapabilirsiniz. Çocuğunuz Çalışıo kullanıyorsa veli alanında onun e-posta adresini yazıp bağlantı isteği gönderirsiniz. Çocuğunuz isteği onaylayınca hangi gün ne kadar çalıştığını, çözdüğü soruları, deneme sonuçlarını ve bitirdiği ödevleri görürsünüz. Ana ekran son günleri kısaca özetler. Bilgiler çocuğunuzun kaydettiği çalışmalardan ve öğretmeninin girdiği derslerden gelir.
Ne zaman araya girmelisiniz?
Bir haftanın boş geçmesi her zaman bir sorun değildir. Sınav haftası, hastalık ya da yoğun bir okul dönemi olabilir. Ama birkaç hafta üst üste çalışma yoksa ya da notlar belirgin şekilde düşüyorsa bunu sakin bir anda konuşun.
Önce nedenini öğrenin. Konu mu ağır geliyor, program mı fazla, başka bir şey mi canını sıkıyor? Ders kaynaklı bir zorluksa öğretmeniyle görüşün.
Uyku düzeni bozulduysa ya da uzun süredir isteksiz ve gergin görünüyorsa önce dinleyin. Gerekirse okulun rehber öğretmeniyle görüşün.
Sık sorulanlar
Her gün "çalıştın mı?" diye sormalı mıyım?
Gerekmez. Her gün aynı soruyu duymak çocuğu savunmaya iter. Haftada bir kısa konuşma yapın, gün içinde yalnız ihtiyaç olursa sorun.
Çocuğum takip edilmek istemiyor, ne yapmalıyım?
Ne kadarını paylaşacağını onunla konuşun. Örneğin yalnız deneme sonuçlarını ve haftalık toplam süreyi görmeyi önerin. Ona verdiğiniz güveni gösterdiğinizde paylaşmak da kolaylaşır.
Ödül vermeli miyim?
Küçük ve önceden konuşulmuş bir ödül işe yarayabilir. Ama ödülü yalnız net artışına bağlamayın. Düzenli çalışmayı, programı sürdürmeyi de görün.
Deneme sonucu kötü geldi, ne demeliyim?
Önce nasıl hissettiğini sorun. Sonuca birlikte bakmayı ertesi güne bırakabilirsiniz. Tek bir sonuç, bütün bir yılı anlatmaz.
