Pazartesi doldurduğunuz çizelge çarşambaya varmadan bozuluyor. Öğrenci iki görevi yetiştiremiyor, kalanları ertesi güne taşıyor. Hafta sonuna gelindiğinde programın yarısı bekliyor. Yeni haftaya yine aynı listeyi yazarak başlamak pek işe yaramıyor.
Önce öğrencinin ne kadar çalışması gerektiğini değil, geçen hafta gerçekten ne yapabildiğini konuşun. Sonra önünüzdeki haftaya sığacak işleri seçin. İyi bir başlangıç için bütün saatleri doldurmanız gerekmiyor.
Boş çizelgeden önce öğrencinin haftasını açın
Okuldan çıkış, yol, yemek, kurs, özel ders ve evdeki sorumluluklar aynı haftada yer kaplıyor. Öğrencinin akşamı kâğıt üzerinde boş görünse bile bu saatlerin tamamı çalışmaya uygun olmayabilir.
Günleri tek tek konuşun. Hangi gün eve geç geliyor? Hangi akşam bir etkinliği var? Ödevlerini yaklaşık ne zaman yapabiliyor? Ders dışındaki zamanları da çizelgeye ekleyin. Bir işi yerleştirmek için dinlenmeyi ve diğer sorumlulukları yok saymayın.
Öğrencinin geçen haftaki kayıtları varsa birlikte bakın. Kayıt yoksa ilk görüşmede kesin süreler beklemeyin. Hatırladığı birkaç günü yazıp başlayabilirsiniz. Bundan sonraki hafta, planlananla yapılanı yan yana tutarsınız.
Bu haftanın önceliğini birlikte seçin
“Matematiği toparlayalım” çok geniş bir hedef. Öğrenci masaya oturduğunda nereden başlayacağını yine bilemeyebilir. Son ödevlere, ders öğretmeninin önerisine ve varsa denemede takıldığı sorulara bakın.
Örneğin denklem kurmaya başlamakta zorlanıyorsa, haftanın matematik çalışmasını bu noktaya bağlayabilirsiniz. Türkçede belirli soru türlerini karıştırıyorsa hangi soruları birlikte ele alacağınızı yazın. Her eksik için aynı hafta ayrı bir görev açmak zorunda değilsiniz.
Öğrenciden de seçim yapmasını isteyin. Önceliği neye göre belirlediğinizi anlatın; onun zorlandığını söylediği bir konuyu dinlemeden listeyi tamamlamayın. Siz başka bir ihtiyacı öne çıkarıyorsanız nedenini açıkça konuşun.
Görevi, başlarken anlaşılacak kadar açık yazın
Çizelgede “matematik” yazması dersin adını söyler, yapılacak işi söylemez. “Denklem kurma örneklerini incele, seçtiğimiz soruları çöz, takıldığın soruyu işaretle” daha açık bir görevdir.
Soru sayısını ve süreyi öğrencinizle birlikte belirleyin. Aşağıdaki örneklerdeki sayılar genel bir başarı ölçüsü değil. Öğrencinin nasıl çalıştığını gördükçe bunları azaltabilir veya artırabilirsiniz.
Bir görevin bittiğini nasıl anlayacağınızı da yazın. Kitap sayfası tamamlanmış olabilir, fakat öğrenci sorunun neden yanlış olduğunu anlatamıyordur. Böyle bir durumda “bitti” işaretinin yanına kısa bir not gerekir. Sadece kutuların dolmasıyla yetinmeyin.
Bir haftayı küçük bir örnekle kuralım
Deniz uydurma bir öğrenci. Süreler ve soru sayıları yalnız yöntemi göstermek için; hazır bir YKS ya da LGS programı değil.
Deniz pazartesi ve perşembe geç geliyor. Salı günü okul ödevinden sonra ek çalışma yapabilecek durumda. Cumartesi daha geniş bir zamanı var. Matematikte denklem kurma soruları, Türkçede ise yanlış yaptığı soruların açıklaması üzerinde çalışacak.
| Gün | Önceden belli iş | Ek çalışma | Çalışma sonunda bakılacak şey |
|---|---|---|---|
| Pazartesi | Okul ve özel ders | Ek görev yok | Özel derste takıldığı soruyu not etmesi |
| Salı | Okul ödevi | Denklem kurma: yaklaşık 25 dakikalık çalışma | Seçilmiş 8 soruda nerede takıldığı |
| Çarşamba | Okul ödevi | Türkçe: yaklaşık 20 dakikalık yanlış incelemesi | 5 soruda seçtiği cevabı açıklaması |
| Perşembe | Okul ve etkinlik | Ek görev yok | Gerekirse kısa not |
| Cuma | Okul ödevi | Denklem kurma: yaklaşık 25 dakikalık ikinci çalışma | Seçilmiş 8 soruya nasıl başladığı |
| Cumartesi | Daha geniş boş zaman | Yaklaşık 30 dakikalık karma soru çalışması | Takıldığı soruların listesi |
| Pazar | Haftayı birlikte değerlendirme | Yetişmeyen bir işe ayrılabilecek boş zaman | Yeni hafta için değişecek görev |
Tablodaki ek çalışmalar toplam yaklaşık 100 dakika (25 + 20 + 25 + 30). Okul ödevleri, özel ders ve pazar görüşmesi bu toplamda yok. Bu süre Deniz için konuşulmuş bir başlangıç; her öğrenci için ölçü değil.
Aynı çizelgeyi farklı araçlarla tutabilirsiniz
Defterin karşılıklı iki sayfası bu plan için yeterli. Bir tarafa planlanan işi, diğerine gerçekleşeni yazın. Excel veya Google E-Tablolar'da ise gün, görev, yaklaşık süre, durum ve kısa not sütunları açabilirsiniz.
Çok sayıda öğrenciye program hazırlıyorsanız Çalışıo'nun haftalık program panosunda görevleri günlere sürükleyebilir, geçen haftayı tek dokunuşla kopyalayabilir, aynı haftayı birkaç öğrenciye birden verebilirsiniz. Rehber öğretmenler bir sınıfın tamamına da program verebilir. Ortak program verdiğinizde öğrencilerin farklı zamanlarına yine ayrıca bakın.


Araç değişse de görevin anlaşılır olması gerekiyor. Öğrenci size yazmadan ne yapacağını bulamıyorsa, önce görev cümlesini düzeltin. Daha fazla sütun açmak bu belirsizliği tek başına çözmez.
Her boşluğu görevle doldurmayın
Deniz'in pazartesi günü özel dersi var. Bunun üstüne sırf çizelge dolu görünsün diye ek bir çalışma yazmadık. Perşembede de etkinlikten sonra yeni görev beklemiyoruz.
Böyle günler planın eksik tarafı değil. Önceden bildiğiniz yoğunluğu hesaba kattığınız yerler. Cumartesinin daha açık olması da oraya hafta boyunca yapılamayan her şeyi yığmanız gerektiğini göstermez.
Arka arkaya iki çalışma yapacaksa araya ne kadar mola koyacağını da öğrenciyle konuşun. Herkes için tek bir süre yok. İlk haftadan sonra nerede yorulduğunu, nerede ara vermek istediğini sorun. Çalışma süresini bir yarışa çevirmeyin.
Yetişmeyen işi ertesi güne sessizce taşımayın
Salı günkü matematik çalışması yapılmadıysa çarşambaya aynen eklemek, iki işi aynı güne sıkıştırabilir. Önce neden yetişmediğini öğrenin. Beklenmeyen ödev mi geldi, sorular mı ağır geldi, öğrenci ne yapacağını mı anlayamadı?
Sebebe göre farklı bir değişiklik yapabilirsiniz. Süre yetmediyse görevi küçültün veya başka bir işle yer değiştirin. Soruya başlayamıyorsa aynı sorulardan daha fazla vermek yerine bir örneği birlikte ele alın. Gerekirse ders öğretmenine danışın.
Pazardaki boşluğu yalnız uygun olduğunda kullanın. Bütün eksikleri oraya yazarsanız dinlenme ve haftayı değerlendirme için ayırdığınız zaman da kaybolabilir. Her görevin bu hafta bitmesi gerekip gerekmediğini yeniden düşünün.
Haftanın ortasında kısa bir kontrol yapın
Pazarı beklemeden öğrenciye programın nasıl gittiğini sorun. Bir görevin yanındaki “yarım kaldı” notunu çarşamba görmek, pazar görmekten çok daha işe yarar.
Çok ayrıntılı açıklamalar istemeniz gerekmiyor. “Nereye kadar geldiniz?”, “Hangi soruda durdunuz?” ve “Bu görev için düşündüğümüz zaman yeterli miydi?” soruları başlangıç olabilir. Yapılmayan her işi isteksizlik olarak yorumlamayın.
Takip kaydı boşsa, çalışmanın da hiç yapılmadığını varsaymayın. Öğrenci kaydetmeyi unutmuş olabilir. Kayıtla çalışmayı ayrı sorarak ilerleyin. Siz de programın anlaşılmayan veya fazla gelen bölümünü değiştirmeye açık olun.
Yeni haftaya eski listeyi olduğu gibi taşımayın
Pazar görüşmesinde yalnız tamamlanan kutuları saymayın. Deniz seçilmiş sorulara artık başlayabiliyor mu, Türkçe yanlışlarında açıklamasını yapabiliyor mu, aynı görevi yeniden verdiğinizde neyi değiştirmek gerekiyor diye bakın.
İşe yarayan görevi koruyabilirsiniz. Fakat geçen haftaki görev artık ihtiyacı karşılamıyorsa, alışkanlık olduğu için yeniden eklemeyin. Öğrenci konuyu anlamışsa başka bir ihtiyaca geçin; hâlâ başlayamıyorsa daha küçük bir adım belirleyin.
Değişiklikleri de öğrencinizle birlikte yazın. “Bu hafta daha çok çalış” yerine hangi gün hangi işin değiştiğini görsün. Sonraki görüşmede dönüp bakabileceğiniz kadar açık bir kayıt bırakın.
Sık sorulanlar
Program saat saat mi olmalı?
Öğrencinin düzenine bağlı. Belli bir başlangıç saati işini kolaylaştırıyorsa kullanabilirsiniz. Günü sık değişiyorsa bir zaman aralığı ve açık görev daha uygulanabilir olabilir. Bir hafta deneyip birlikte değerlendirin.
Her öğrenciye aynı programı verebilir miyim?
Ortak konu ve görevlerden başlayabilirsiniz. Fakat öğrencilerin okul dışındaki zamanı, hazır olduğu konu ve çalışma hızı farklı olabilir. Ortak çizelgeyi verirken bu farklara göre düzenleme yapın.
Kaç soru yazmalıyım?
Herkes için tek sayı yok. Soruların güçlüğünü, öğrencinin hızını ve çalışmanın amacını düşünün. Önce küçük bir çalışma deneyip ne kadar sürdüğünü ve öğrencinin nerede takıldığını görün.
Plan sürekli aksıyorsa ne yapmalıyım?
Yeni görev eklemeden önce mevcut haftayı inceleyin. Zaman hesabı, görevin açıklığı ve öğrencinin konuya başlayabilmesi üzerinde durun. Öğrencinin sürdürebileceği daha küçük bir planla tekrar deneyebilirsiniz.
