TYT netleri çoğu zaman daha çok deneme çözerek değil, çözdüğün denemeyi doğru analiz ederek artar. Her denemeden sonra yanlış ve boşlarını üç nedene ayır: konuyu bilmiyordun, dikkatin kaydı ya da süre yetmedi. Sonra en çok net kaybettiğin bir iki konuyu gelecek haftanın programına yaz.
Bu yazıda deneme bittikten sonraki 45 dakikayı adım adım anlatıyoruz. Aynı yöntemi AYT ve LGS denemelerinde de kullanabilirsin.
TYT'de net nasıl hesaplanır?
TYT'de dört yanlış bir doğruyu götürür. Netin, doğru sayından yanlış sayının dörtte birini çıkarınca bulunur. 30 doğru ve 8 yanlışın varsa netin 28 olur. Boş bıraktığın soru netinden bir şey götürmez.
TYT'de 120 soru var: Türkçe 40, Temel Matematik 40, Sosyal Bilimler 20, Fen Bilimleri 20. Denemeden çıkınca TYT net hesaplama sayfasında her dersin netini hemen görebilirsin.
Deneme biter bitmez cevap anahtarına bakma
Önce 5 dakika ara ver, sonra kitapçığı aç. Cevap anahtarına bakmadan önce emin olmadığın soruları işaretle. Bu işaret, "biliyordum ama emin değildim" dediğin soruları ayırmana yarar.
Sonra cevapları karşılaştır. Her yanlış ve boş sorunun yanına kısa bir not düş. Bu notlar bir sonraki adımın malzemesi.
Yanlışlarını üç nedene ayır
Her yanlışın sebebi aynı değildir. Konuyu bilmediğin bir soru ile işlem hatası yaptığın soru farklı çalışma ister. Yanlışlarını şu üç gruba ayır:
| Neden | Nasıl anlarsın | Ne yaparsın |
|---|---|---|
| Bilgi | Çözümü okuyunca yeni bir şey öğreniyorsun | Konuyu tekrar et, aynı türden birkaç soru çöz |
| Dikkat | Çözümü görünce "bunu biliyordum" diyorsun | Soruyu yeniden çöz, nerede kaydığını not et |
| Süre | Soruya hiç gelemedin ya da acele ettin | Zamanlı küçük testler çöz, soru atlama sırası belirle |
Ayın sonunda bu üç grubun hangisinin büyüdüğüne bak. Yanlışlarının çoğu dikkatse yeni konu çalışmak işe yaramaz. Süreyse aynı soruları bu kez zamanlı çözmen gerekir.
Boş bırakmak mı, işaretlemek mi?
TYT'de her soruda beş seçenek var. Hiçbir fikrin yokken rastgele işaretlemek ortalamada ne net kazandırır ne kaybettirir. Çünkü beş tahminden biri tutar, dördü yanlış olur, dört yanlış da bir doğruyu götürür.
En az bir seçeneği kesin olarak eleyebildiysen durum değişir. Kalan seçenekler arasında tahmin, ortalamada net kazandırır; ne kadar çok seçenek elersen kazanç o kadar artar. Ama "emin değilim" duygusuyla kesin eleme aynı şey değil. Denemelerde hangi soruları tahminle işaretlediğini ayrıca not et ve kaçının tuttuğunu say. Bu sayı, kendi tahminine ne kadar güvenebileceğini gösterir.
Önce hangi derse bakmalısın?
Bütün dersleri aynı anda düzeltmeye çalışma. Şu sırayla bak:
- En çok net kaybettiğin ders hangisi?
- O derste yanlışların hangi konularda toplanıyor?
- Bu konulardan hangisi önümüzdeki iki haftada çalışılabilir?
Türkçe ve Temel Matematik 40'ar soru. Bu iki dersteki düzenli çalışmanın etkisini netinde daha hızlı görürsün. Ama Sosyal ve Fen'de bir konudaki eksik, birkaç soruyu birden götürebilir. Karar verirken yalnız soru sayısına değil, kaybettiğin nete bak.
Bir denemenin analizine örnek
Deniz uydurma bir öğrenci. 12. sınıfta, cumartesi TYT denemesi çözdü. Rakamlar yalnız yöntemi göstermek için.
| Ders | Doğru | Yanlış | Boş | Net | En çok kaybettiği yer |
|---|---|---|---|---|---|
| Türkçe | 29 | 7 | 4 | 27,25 | Paragraf: 4 yanlış, 3'ü dikkat |
| Temel Matematik | 21 | 6 | 13 | 19,5 | Problemler, boşların çoğu süre |
| Sosyal Bilimler | 12 | 4 | 4 | 11 | Coğrafya, bilgi eksiği |
| Fen Bilimleri | 8 | 5 | 7 | 6,75 | Kimya, bilgi eksiği |
Deniz'in gelecek haftası için üç karar çıktı. Birincisi, matematikte her gün 15 dakika zamanlı problem çözecek. İkincisi, cumartesiden önce kimyada bir konuyu bitirecek. Üçüncüsü, paragraftaki dikkat yanlışları için soruyu iki kez okuma alışkanlığı kuracak.
Aynı yanlışı ikinci kez yapma
Yanlışı bir kez görüp geçmek yetmez. Birkaç gün sonra aynı soruyu yeniden çözmeyi dene. Çözemiyorsan konu hâlâ eksik demektir.
Bir yanlış defteri tutarsan bu işi kolaylaştırırsın. Soruyu yaz ya da fotoğrafını çek, yanına nedenini ekle. Bir gün, bir hafta ve üç hafta sonra yeniden çöz. Defteri nasıl tutacağını ve tekrarı nasıl planlayacağını Konu tekrarı nasıl yapılır? yazısında anlattık.
Çalışıo'da Denemeler'e girdiğin denemenin neti YKS kuralıyla hesaplanır, her ders bir önceki tam denemeyle karşılaştırılır. Yanlış Defteri'ne soruyu fotoğrafıyla eklersin ve neden yanlış olduğunu seçersin: Bilgi, Dikkat ya da Süre. Soru ertesi gün, sonra bir hafta, sonra üç hafta sonra yeniden önüne gelir; çözemezsen baştan başlar. Mia da bu ayın yanlışlarını bu üç nedene göre ayırır.
Tek denemeye değil gidişata bak
Denemeler birbirinden farklı zorlukta olur. Bir hafta 5 net artman, bir sonraki hafta 3 net düşmen normaldir. Tek bir denemeyle karar verirsen programını gereksiz yere değiştirirsin.
Son üç denemenin ortalamasına bak. Bir dersteki düşüş üç deneme boyunca sürüyorsa orada gerçek bir sorun vardır. Denemelerini Deneme net takibi sayfasında da tutabilirsin. Ortalamanı hedeflediğin bölümle nasıl karşılaştıracağını YKS'de hedef bölüm nasıl belirlenir? yazısında anlattık.
Sık sorulanlar
Deneme analizi ne kadar sürmeli?
TYT denemesi için 30 ile 45 dakika yeterli. Analizi denemeyle aynı gün ya da ertesi gün yap. Bir hafta sonra yaptığın analizde neden yanlış yaptığını artık hatırlamazsın.
Haftada kaç TYT denemesi çözmeliyim?
Herkes için tek bir sayı yok. Analizini yapamayacağın kadar çok deneme çözmek işe yaramaz. Konu eksiğin çoksa iki haftada bir başla, bahara doğru haftada bire çıkar. Dönemlere göre örnek bir plan YKS çalışma programı yazısında var.
Netlerim neden bir artıp bir düşüyor?
Her denemenin zorluğu farklı. Ayrıca uykusuz girdiğin bir deneme de netini düşürür. Tek bir sonuca değil, son üç denemenin ortalamasına bak.
Kaç net yapmam gerekiyor?
Bu, hedeflediğin bölüme ve o bölümün başarı sırasına bağlı. Hedefini önce sıralama olarak belirle, sonra netini o sıralamayla karşılaştır. Nasıl yapacağını YKS'de hedef bölüm nasıl belirlenir? yazısında anlattık.
